Πες μου τι φοβάσαι και θα σου πω τι σου έχει συμβεί
Ο Φάνης έρχεται στις συνεδρίες εργοθεραπείας κουβαλώντας πάντα μαζί του το άγχος της μετάβασης. Σχεδόν κάθε Δευτέρα απόγευμα δυσκολεύεται να μπει στο αυτοκίνητο για να έρθει στο κέντρο· βρίσκει λόγους, αντιστέκεται, λέει πως είναι κουρασμένος ή πως δεν θέλει να πάει. Κι όμως, η “μαμά” του –η γιαγιά του, που πλέον τη φωνάζει έτσι– καταφέρνει πάντα να τον στηρίξει. Μειώνει τις λέξεις και τις εξηγήσεις, μένει σταθερή, ήρεμη και παρούσα, χωρίς πίεση, προσφέροντάς του το βασικότερο: ασφάλεια. Χάρη σε αυτή τη στάση, ο Φάνης δεν χάνει ποτέ τη συνεδρία του τη Δευτέρα· και αυτή η συνέχεια αποδεικνύεται καθοριστική για την εξέλιξή του.
Κατά τη διάρκεια των συνεδριών, ο Φάνης συμμετέχει με τη βοήθεια προσεγγίσεων όπως η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση, αλλά και μέσα από μεθόδους βασισμένες στη σχέση, το παιχνίδι και τη συν‑ρύθμιση, ειδικά προσαρμοσμένες για παιδιά στο φάσμα του αυτισμού με προφίλ PDA.
(PDA – Pathological Demand Avoidance / Επίμονη Αποφυγή Απαιτήσεων: ένα προφίλ όπου οι απαιτήσεις βιώνονται ως απειλή, προκαλώντας έντονο άγχος και αντίσταση. Η μείωση της πίεσης και η αίσθηση ελέγχου είναι κλειδιά για τη ρύθμιση.)
Μέσα από κίνηση, αισθητηριακές εμπειρίες, δραστηριότητες «ακριβώς στο σωστό επίπεδο» και σωματικό αλλά ασφαλές παιχνίδι, ο Φάνης βρίσκει τρόπους να οργανώνει το σώμα και το συναίσθημά του.
Η δυσκολία του να έρθει στο κέντρο δεν αφορά τη συνεδρία καθαυτή· αφορά τον φόβο. Όπως έλεγε ο D.W. Winnicott: «Πες μου τι φοβάσαι και θα σου πω τι σου έχει συμβεί». Για τον Φάνη, ο φόβος δεν είναι σημερινός ούτε λογικός. Είναι ένας φόβος που γεννήθηκε πολύ νωρίς, πριν υπάρξουν λέξεις για να τον περιγράψουν. Όταν ο φόβος αυτός ενεργοποιείται, το σώμα του αντιδρά σαν να απειλείται η ίδια η σχέση και η ασφάλεια. Γι’ αυτό οι μεταβάσεις, οι απαιτήσεις και η απώλεια ελέγχου γίνονται τόσο δύσκολες.
Σταδιακά, μέσα από τη σταθερότητα της σχέσης και την επαναληπτικότητα των συνεδριών, ο Φάνης βελτιώνει σημαντικά την ικανότητά του:
- να διαχειρίζεται αρνητικά συναισθήματα χωρίς άμεση έκρηξη,
- να βρίσκει στρατηγικές –μέσα από δραστηριότητες και αισθητηριακά εργαλεία– για να επαναρυθμίζεται όταν το άγχος «γεμίζει τον κουβά του», και
- να συμμετέχει πιο ενεργά στις θετικές και διασκεδαστικές στιγμές της συνεδρίας, αλλά και γενικότερα της ζωής του.
Καθώς το άγχος και ο φόβος συχνά του στερούν τη χαρά, η εργοθεραπεία δεν του “μαθαίνει απλώς δεξιότητες”. Του προσφέρει επανειλημμένα την εμπειρία ότι μπορεί να είναι ασφαλής, συνδεδεμένος και παρών.
Κι έτσι, σιγά‑σιγά, ο φόβος αρχίζει να ανήκει περισσότερο στο παρελθόν παρά στο παρόν — και ο Φάνης βρίσκει χώρο να χαρεί.