Κατά τη διάρκεια μιας εργοθεραπευτικής αξιολόγησης στο κέντρο όπου εργάζομαι στην Αγγλία, η πόρτα άνοιξε και μπήκε μέσα μια μαμά με την κόρη της.
Η Ιωσηφίνα και η Σοφία, 12 χρονών, μαθήτρια Α’ Γυμνασίου.

Χαμογέλασα σχεδόν ασυνείδητα.
«Σε θυμάμαι», είπα στη μαμά.
Με κοίταξε και συγκινήθηκε.
«Κι εγώ… Πώς να σας ξεχάσω; Εσείς είχατε δουλέψει με τον Θωμά».

Ο Θωμάς.
Ένας μικρός ξανθός άγγελος που με ταξίδεψε πίσω πολλά χρόνια.

Τότε ήταν πέντε χρονών. Ένα εξαιρετικά έξυπνο αγόρι, με ιδιαίτερα ενδιαφέροντα και μεγάλες δυνατότητες, που όμως δυσκολευόταν σχεδόν σε όλα τα «απλά» της καθημερινότητας. Δεν άντεχε τις υφές, αντιδρούσε έντονα σε αγγίγματα που άλλα παιδιά ούτε καν πρόσεχαν, κάλυπτε τα αυτιά του σε ήχους που για τους γύρω του ήταν απλώς… φυσιολογικοί.

«Στο σχολείο μας λένε ότι είναι αφηρημένος», μου έλεγε τότε η Ιωσηφίνα.
«Στο σπίτι δεν μπορεί να συγκεντρωθεί, δεν αντέχει να πλυθεί, να ντυθεί… Κι όμως, όταν μιλάει για αυτά που αγαπά, λάμπει».

Ο Θωμάς δεν είχε ποτέ επίσημη διάγνωση. Είχε όμως ξεκάθαρα Διαταραχή Αισθητηριακής Επεξεργασίας, που επηρέαζε τη μάθηση, την προσωπική υγιεινή, τις δραστηριότητες καθημερινής ζωής και τις κοινωνικές του σχέσεις. Δουλέψαμε μαζί περίπου δύο χρόνια.

Και τότε… υπήρχε πάντα κι ένα μικρό κορίτσι στο πλάι.
Η Σοφία.

«Να η αδελφούλα του», μου έλεγε η μαμά.
Η Σοφία καθόταν ήσυχη, παρατηρούσε, έπαιζε λίγο με τα παιχνίδια του χώρου. Κανείς δεν φανταζόταν τότε ότι χρόνια αργότερα θα ερχόταν κι εκείνη, αυτή τη φορά για τον εαυτό της.

Πριν μπούμε στην αίθουσα Εργοθεραπείας για τα αξιοολογιτικά τεστς, καθίσαμε όλοι μαζί στο γραφείο μου.
«Θέλετε να μου πείτε τι σας έφερε σήμερα εδώ;» ρώτησα.

Η Ιωσηφίνα πήγε να μιλήσει, αλλά η Σοφία την πρόλαβε.

«Μπορώ να σας το πω εγώ;»
«Φυσικά», της απάντησα.

Χαμήλωσε λίγο το βλέμμα της.
«Στο προαύλιο… δεν καταλαβαίνω τι λένε οι φίλες μου».

«Τι εννοείς;» τη ρώτησα απαλά.

«Ακούω όλους. Όλες τις φωνές μαζί. Τους άλλους μαθητές, τα γέλια, τις μπάλες, τα πάντα. Και όταν η φίλη μου μιλάει, η φωνή της χάνεται. Της λέω “τι είπες;”. Μία φορά. Δύο. Τρεις».

Σταμάτησε.
«Μετά μου λένε “πρέπει να φύγω τώρα”».

Την κοίταξα. Τα μάτια της άρχισαν να βουρκώνουν.
«Και μετά τι κάνεις;» ρώτησα.

«Μετά… κάθομαι μόνη μου. Γιατί κουράζομαι. Αλλά δεν θέλω να είμαι μόνη. Θέλω φίλους».

Η μαμά έσφιξε τα χέρια της.
«Ξέρετε κάτι;» μου είπε. «Νομίζω ότι αν δεν είχαμε περάσει τότε όσα περάσαμε με τον Θωμά, δεν θα το είχα καταλάβει τόσο νωρίς με τη Σοφία».

Μου εξήγησε ότι, από τις συνεδρίες του Θωμά, «έκλεψαν» – όπως μου είπε χαμογελώντας – τις τεχνικές, τα προγράμματα, τον τρόπο σκέψης.
«Μας μάθατε πώς λειτουργεί η Αισθητηριακή Ολοκλήρωση. Διαβάσαμε, ψάξαμε, εφαρμόσαμε. Χρησιμοποιήσαμε ακόμα και τα έντυπα προγράμματα που μας είχατε δώσει τότε… απλώς τα προσαρμόσαμε για τη Σοφία».

Και πράγματι, η Σοφία τα κατάφερε στο Δημοτικό. Όμως στο Γυμνάσιο, ο θόρυβος μεγάλωσε. Οι απαιτήσεις άλλαξαν. Οι φωνές πολλαπλασιάστηκαν.

Κάπου εκεί ήρθε και η μεγάλη συνειδητοποίηση της Ιωσηφίνας.

«Ξέρετε… τόσα χρόνια πίστευα ότι ο Θωμάς καθόταν μόνος στα διαλείμματα επειδή είναι εσωστρεφής. Διαβάζει βιβλία, δεν μπλέκεται με τα άλλα παιδιά… νόμιζα ότι έτσι είναι ο χαρακτήρας του».

Σταμάτησε για λίγο.
«Τελικά δεν ήταν χαρακτήρας. Ήταν ο θόρυβος».

Ο Θωμάς τελικά διαγνώστηκε με Διαταραχή Ακουστικής Επεξεργασίας (Auditory Processing Disorder – APD). Μια νευρολογικής φύσεως δυσλειτουργία, όπου το άτομο ακούει, αλλά ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να οργανώσει και να φιλτράρει τα ακουστικά ερεθίσματα. Να ξεχωρίσει μία φωνή ανάμεσα σε πολλές. Να δώσει νόημα μέσα στο χάος.

Η Σοφία… περπατά τώρα το ίδιο μονοπάτι. Όχι επειδή δεν θέλει φίλους. Αλλά επειδή ο κόσμος μιλάει πολύ δυνατά. Το ίδιο έχει, καθώς με ενημέρωσαν, και η κόρη της αδελφής της Ιωσηφίνας, δηλαδή η ξαδέλφη της Σοφίας.

Και καθώς τελείωνε η αξιολόγηση, μου είπε χαμηλόφωνα:
«Αν μάθω να ακούω καλύτερα… θα μείνουν άραγε οι φίλοι μου;»

Της χαμογέλασα. Και της είπα,
«Όταν ο κόσμος γίνει λίγο πιο ήσυχος για σένα», της είπα, «όχι μόνο θα ακούς καλύτερα αλλά θα μπορέσεις κι εσύ να ακουστείς».